Τίτλοι ανά ημερομηνία

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΑΓΚΟΣ
ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

 

Σεβασμιότατε, Κύριε Αντιπρόεδρε της Βουλής, Κυρίες και Κύριοι,

Είναι μεγάλη χαρά για μένα που βρίσκομαι εδώ ανάμεσα σε εκπροσώπους των βαλκανικών εκκλησιών αλλά και των λαών , τόσο κοντά στη γενέτειρα του Ρήγα Βελεστινλή , για τον οποίον οι διαφορές ανάμεσα στους βαλκανικούς λαούς ήταν ασήμαντες μπροστά στο κοινό πόθο και την ελευθερία. Ίσως σήμερα , μετά από τόσους πολέμους , τόσο μίσος και ξεριζωμούς είμαστε κοντά στην πραγματοποίηση αυτού του οράματος του Ρήγα , καθώς η βαθμιαία επέκταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την περιοχή της Νοτιανατολικής Ευρώπης δημιουργεί εκείνες τις συνθήκες που μας επιτρέπουν να ελπίζουμε ότι θα κατανοήσουμε και πάλι ότι τα στοιχεία που ενώνουν τους βαλκανικούς λαούς είναι ίσως περισσότερα από τα στοιχεία που τους χωρίζουν.

Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις βαλκανικές χώρες (πλην της Ελλάδος) δεν ήταν ενιαία μέχρι αρκετά πρόσφατα. Ενώ η Βουλγαρία και η Ρουμανία είχαν κατορθώσει να συμμετάσχουν στην πολιτική της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με κάποια καθυστέρηση βέβαια) , οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων (πλην της Σλοβενίας) μαστίζονταν ακόμα από ποικίλα προβλήματα τα οποία δημιουργούσαν ερωτήματα για τη σταθερότητα και την επιβίωσή τους και δεν είχαν συμπεριληφθεί στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από τον Νοέμβριο του 2004 ωστόσο , μετά την εγκατάσταση της νέας σύνθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπό τον Πρόεδρο Μπαρόζο , κάθε αμφιβολία σχετικά με το μέλλον των Βαλκανικών χωρών και την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταξύ τους διαλύθηκε. Σήμερα όλες οι βαλκανικές χώρες – συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας – συμμετέχουν , με διαφορετική ένταση , στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είτε ως μέλη (η Ελλάδα) είτε ως χώρες υπό καθεστώς ένταξης ( η Βουλγαρία και η Ρουμανία , των οποίων η ένταξη πρόκειται να γίνει κανονικά το 2007 ή σε περίπτωση καθυστέρησης στην εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει το 2008), είτε ως χώρες που διαπραγματεύονται την ένταξή τους (η Κροατία και η Τουρκία) είτε ως μελλοντικές υποψήφιες χώρες (όλες οι υπόλοιπες).

Στις 9 Νοεμβρίου 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε μια δέσμη κειμένων που αφορούν τη διεύρυνση. Σε αυτά τα κείμενα παρουσιάζεται η πρόοδος που επετεύχθη κατά την προηγούμενη περίοδο στις διάφορες χώρες της περιοχής καθώς και προτάσεις για τις μεταρρυθμίσεις τις οποίες χρειάζεται να πραγματοποιήσει η κάθε χώρα ώστε να ανταποκριθεί καλύτερα στα κριτήρια ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τις απαιτήσεις της μελλοντικής συμμετοχής της σε αυτό τον υπερεθνικό οργανισμό.
Την ίδια ημέρα η Επιτροπή παρουσίασε επίσης τη Γνώμη που της είχε ζητηθεί να διατυπώσει σχετικά με την αίτηση εντάξεως της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Η Γνώμη της Επιτροπής ενώ διαπιστώνει ότι η χώρα αυτή έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς την ικανοποίηση των διαφόρων κριτηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – δεν καταλήγει ότι η χώρα αυτή είναι έτοιμη να ενταχθεί στην Ένωση , αλλά προτείνει να της απονεμηθεί επίσημα το καθεστώς της Υποψήφιας Χώρας. Αυτή η πρόταση , την οποία ελπίζουμε ότι θα αποδεχθεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αντικατοπτρίζει τις σημαντικές προσπάθειες τις οποίες έκανε η χώρα αυτή το τελευταίο διάστημα ειδικά στον τομέα της σταθεροποίησης και ειρηνικής συμβίωσης μεταξύ των διαφόρων εθνοτήτων.

Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες χώρες των δυτικών Βαλκανίων σημειώθηκε επίσης σημαντική πρόοδος στις σχέσεις τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση . Οι διαπραγματεύσεις με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο για μια συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης ξεκίνησαν. Καλώς εχόντων των πραγμάτων προβλέπεται να ολοκληρωθούν ύστερα από ένα χρόνο περίπου. Σύντομα αναμένεται να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις με τη Βοσνία Ερζεγοβίνη μετά από θετική εισήγηση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο. Οι διαπραγματεύσεις με την Αλβανία πάνω σε μια συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης οδεύουν προς την ολοκλήρωση μετά από τις προόδους που σημειώθηκαν στην Αλβανία.
Όσον αφορά το Κοσσυφοπέδιο το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε να εγκαινιάσει τη διαδικασία διαπραγματεύσεων σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς της επαρχίας. Ο πρώην Πρόεδρος της Φιλανδίας , ο Κύριος Μάρτι Αχτισάαρι, θα είναι εκείνος που θα καθοδηγήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις . Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμμετάσχει σε αυτές τις διαπραγματεύσεις για τις οποίες όρισε ήδη τον δικό της εκπρόσωπο. Παράλληλα με τη διαδικασία αυτή θα πρέπει ωστόσο να συνεχισθεί η εφαρμογή των κριτηρίων του ΟΗΕ σχετικά με ένα αληθινά πολυεθνικό Κοσσυφοπέδιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συμβάλει σε αυτή την διαδικασία καθώς και στις συζητήσεις σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου . Όπως γνωρίζετε η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναλάβει δεσμεύσεις σχετικά με το Ευρωπαϊκό μέλλον του Κοσσυφοπεδίου.
Όσον αφορά τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία οι δύο αυτές χώρες όπως αναφέρθηκε συνεχίζουν την προετοιμασία για τη ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση . Αν συγκεντρώσουν τις δυνάμεις τους σε αυτή την προετοιμασία η Επιτροπή πιστεύει ότι θα είναι έτοιμες να ικανοποιήσουν τις προϋποθέσεις ώστε να ενταχθούν στην Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2007.

Όπως γνωρίζετε στις 3 Οκτωβρίου ξεκίνησαν επίσης οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία θα πρέπει να αποδείξει την ικανότητά της να εφαρμόσει όλες τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που θα της επιτρέψουν να ενταχθεί στην Ένωση. Ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό με τον οποίον υιοθετούνται και εφαρμόζονται οι σχετικές μεταρρυθμίσεις στη χώρα . Το ίδιο ισχύει και για την Κροατία.

Η διεύρυνση είναι ένα από τα ισχυρότερα πολιτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν με αρκετή επιτυχία ώστε να διευρυνθεί ο χώρος ειρήνης , ασφάλειας , ευημερίας και σταθερότητας ο οποίος εδραιώθηκε στην Δυτική Ευρώπη με τη σύσταση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στη δεκαετία του 1950 , όταν η αρχική Κοινότητα των έξι και των εννέα χωρών διευρύνθηκε αρχικά προς την Ελλάδα και στη συνέχεια προς την Ισπανία και την Πορτογαλία στη δεκαετία του 1980, όταν οι χώρες αυτές έβγαιναν από μακρόχρονες δικτατορίες και χρειάζονταν ενίσχυση των δημοκρατικών τους θεσμών. Αλλά η πιο σημαντική πρόσφατη επιτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν η τελευταία διεύρυνση, προς τις δέκα χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και της Μεσογείου, η οποία οδήγησε στη δημοκρατική μεταρρύθμιση αυτών των χωρών μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων τους.

Επιτυχημένη διεύρυνση σημαίνει βέβαια την εκπλήρωση από τις ενδιαφερόμενες χώρες των διαφόρων κριτηρίων τα οποία έθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα οποία εξετάζει η Επιτροπή όταν αναλύει την ικανότητα μιας υποψήφιας χώρας να γίνει μέλος . πρόκειται για τα λεγόμενα κριτήρια της Κοπεγχάγης . Ονομάζονται έτσι γιατί διευκρινίστηκαν στη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η οποία έλαβε χώρα στην πόλη αυτή τον Ιούνιο του 1993. Ποια είναι αυτά τα κριτήρια;

Κατ αρχήν πρόκειται για τα πολιτικά κριτήρια .Μια υποψήφια χώρα θα πρέπει να λειτουργεί δημοκρατικά , να ικανοποιεί τις αρχές του κράτους δικαίου και να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των διαφόρων μειονοτήτων. Σε χώρες πολυεθνικές (και ειδικά στα Δυτικά Βαλκάνια που εξέρχονται από μια μακρόχρονη κρίση μετά τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας) το τελευταίο αυτό κριτήριο είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Τα τελευταία χρόνια αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία επίσης στην εφαρμογή του κράτους δικαίου , την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ορθή λειτουργία της δικαιοσύνης τομείς οι οποίοι δεν εξελίσσονται ικανοποιητικά κατά την πρώτη περίοδο μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού , περίοδο στην οποία ανάγονται τα περισσότερα προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη της εγκληματικότητας και του οργανωμένου εγκλήματος σε αυτές τις χώρες.

Ύστερα μια υποψήφια χώρα για να γίνει πια μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να ικανοποιεί τα οικονομικά κριτήρια προς ένταξη , δηλαδή θα πρέπει να είναι οικονομία της αγοράς , η οποία να μπορεί να αντέξει τον ανταγωνισμό μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και τελικά μια υποψήφια χώρα πρέπει να είναι έτοιμη να εφαρμόσει ό,τι αποκαλούμε το Κοινοτικό Κεκτημένο (Acquis Communautaire) δηλαδή όλους τους κανόνες που απορρέουν από τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση , πολλοί από τους οποίους απαιτούν εξαιρετική προσπάθεια και επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους , νέες τεχνολογίες , διοικητική και δικαστική ικανότητα καθώς και προσαρμογές της βιομηχανίας και των δημοσίων υπηρεσιών στα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην εφαρμογή των αρχών της.

Σε ορισμένους τομείς για παράδειγμα στο περιβάλλον , η προσαρμογή που απαιτείται συχνά επιβάλλει μακροχρόνιες προσαρμογές λόγω της σπανιότητας των πόρων που χρειάζονται για τις σχετικές επενδύσεις, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο στη Συνθήκη Ένταξης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι για την προσαρμογή στις υποχρεώσεις του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα του περιβάλλοντος. Αντίθετα στους τομείς που ανάγονται σε αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης – για παράδειγμα την εφαρμογή του κράτους δικαίου ή στη λειτουργία των αρχών της εσωτερικής αγοράς- δεν παρέχονται μεταβατικές περίοδοι , και η προσαρμογή πρέπει να είναι άμεση.

Σε σχέση όμως με τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης , και ιδίως τη διεύρυνση προς τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης , καθώς και τις μελλοντικές διευρύνσεις προς τις χώρες των Βαλκανίων και της Τουρκίας τίθεται με μεγάλη ένταση ένα καινούργιο ζήτημα. Οι πολίτες και η κοινή γνώμη στις παλιότερες χώρες της ευρωπαϊκής Ένωσης – ειδικά μετά τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και την Ολλανδία – ανησυχούν για τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει η είσοδος νέων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτή η ανησυχία ωστόσο δεν είναι πάντα δικαιολογημένη . Συχνά οφείλεται σε οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που προέρχονται από την παγκοσμιοποίηση , ενώ η διεύρυνση παρουσιάζει πολιτικά και οικονομικά οφέλη για όλες τις χώρε της Ένωσης. Το κλίμα που έχει δημιουργηθεί ωστόσο σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στη μελλοντική διεύρυνση. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο θα πρέπει κάθε πρόοδος σε αυτόν τον τομέα να συνοδεύεται από αυστηρή επίβλεψη των διαφόρων χωρών ώστε να είναι βέβαιο ότι πληρούν τα διάφορα κριτήρια. Από την άλλη πλευρά θα πρέπει να βελτιωθεί το επίπεδο ενημέρωσης και επικοινωνίας σχετικά με τα οφέλη αυτής της πολιτικής.

Εφόσον επιθυμούμε οι χώρες των Βαλκανίων στο σύνολό τους να επωφεληθούν από την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο μέλλον θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας αυτά τα στοιχεία και να επικεντρώσουμε την προσοχή μας στις μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν σε αυτές τις χώρες να ικανοποιήσουν τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και τις απαιτήσεις των πολιτών τους , αλλά και να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας ώστε να βελτιωθεί το επίπεδο ενημέρωσης και επικοινωνίας σχετικά με τα οφέλη αυτής της πολιτικής .

Η επικοινωνία προς τις χώρες της περιοχής θα πρέπει να καλύπτει τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την ικανοποίηση των κριτηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να υπάρχει σαφήνεια σχετικά με το τι ζητά η Ένωση από αυτές τις χώρες , ενώ από την άλλη πλευρά χρειάζεται να βελτιωθεί η ενημέρωση των πολιτών των υπολοίπων χωρών της Ένωσης σχετικά με τα οφέλη της διεύρυνσης . Για αυτό όμως χρειάζεται και η συμμετοχή των ίδιων τν ενδιαφερόμενων χωρών.

Πριν από λίγα χρόνια ο Πρόεδρος της Βουλγαρίας Γκεόργκι Περβάνοφ είχε προτείνει στον επίτροπο , τον κύριο Verheugen, κοινή δράση ώστε να διαλυθούν οι προκαταλήψεις που υπάρχουν στη Δυτική Ευρώπη σχετικά με τα Βαλκάνια . Είναι αλήθεια ότι χρειάζεται να βελτιωθεί η πληροφόρηση σχετικά με τα Βαλκάνια στις δυτικές χώρες και να διαλυθούν οι διάφοροι μύθοι σχετικά με τις βαλκανικές χώρες αλλά η καλύτερη διαφήμιση για αυτές τις χώρες δεν είναι άλλη από την επιτυχία των μεταρρυθμίσεων, τη σοβαρότητα στην οικονομική και κοινωνική πολιτική καθώς και στην πλήρη εφαρμογή του κράτους δικαίου και στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας και της διαφθοράς.

Για αυτό θα πρέπει οι χώρες της περιοχής να αναλάβουν πάνω τους όλη την ευθύνη σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις που θα πρέπει να γίνουν ώστε να προετοιμαστούν για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έρχομαι τώρα στο θέμα του Συνεδρίου μας ποιος μπορεί να είναι ο ειδικότερος ρόλος τον οποίο θα μπορούσε να διαδραματίσει η Εκκλησία σε αυτά τα πλαίσια; Και ποια θα πρέπει αν είναι η αντιμετώπιση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κριτηρίων και υποχρεώσεων τις οποίες επιβάλλει , που συχνά έχουν καταλυτική επίδραση στα τεκταινόμενα στο εσωτερικό των υποψήφιων χωρών ή των Κρατών μελών.

Νομίζω ότι οι διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης είναι αναπόφευκτες όλες οι χώρες της περιοχής επιθυμούν να συμμετάσχουν σε αυτές λόγω των ωφελημάτων-πολιτικών και οικονομικών- τα οποία αναμένουν. Χωρίς τη μαγνητική δύναμη της ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αμφίβολο αν οι χώρες αυτές θα έχουν τις δυνάμεις καθώς και τους πόρους να φέρουν εις πέρας τις μεταρρυθμίσεις που επιβάλει η μετάβασή τους από ένα συγκεντρωτικό μονοκομματικό σύστημα προς μια δημοκρατική πολιτεία με κανόνες που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ιδιωτική πρωτοβουλία. Καθώς ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης ήταν και είναι η διατήρηση της ειρήνης στην Ευρώπη , είναι φυσικό να επιθυμούμε αυτός ο χώρος της ειρήνης να επεκταθεί και στην περιοχή της Νοτιανατολικής Ευρώπης, για το καλό των λαών της περιοχής αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.
Μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αλήθεια ότι οι Ορθόδοξοι αποτελούν μειοψηφία – όλοι όμως αποτελούν μειοψηφία, η ευρωπαϊκή Ένωση η ίδια αποτελείται από μειονότητες στις οποίες προσφέρει χώρο δράσης και ανάπτυξης. Η συμμετοχή των Ορθοδόξων Εκκλησιών από όλες τις βαλκανικές χώρες- μέλη της Ένωσης , υποψήφιες χώρες ή μελλοντικά μέλη – στον διάλογο στο εσωτερικό της κάθε μιας από τις ενδιαφερόμενες χώρες αλλά και στον διασυνοριακό διάλογο με τις υπόλοιπες Εκκλησίες , αλλά και με εκπρόσωπους της κοινωνίας καθώς και άλλων θρησκευτικών ή εθνικών ομάδων είναι επιβεβλημένες.

Η Εκκλησία διαδραματίζει σημαντικό κοινωνικό και πνευματικό ρόλο. Η γνώση της των κοινωνικών προβλημάτων της ανθρώπινης φύσης , η καθημερινή σχέση και τριβή των λειτουργών της με τους απλούς ανθρώπους της δίνει μια προνομιακή θέση σε σχέση με τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες των βαλκανικών χωρών. Η μαρτυρία της είναι σημαντική και μπορεί να συμβάλλει στην επίλυση σημαντικών προβλημάτων και στη βελτίωση των όρων ζωής του ποιμνίου της που συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τους πολίτες των χωρών στις οποίες δρα Για να το κάνει όμως αυτό θα πρέπει να είναι έτοιμη, ενημερωμένη και παρούσα.

Με τον τρόπο αυτό νομίζω ότι και η συμβολή των Ορθοδόξων ( αλλά και των υπολοίπων θρησκευτικών, κοινωνικών και εθνικών ομάδων των βαλκανικών χωρών) στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση θα αυξηθεί αλλά και θα λάβει ένα νέο ιστορικό περιεχόμενο με στόχο ανάμεσα στα άλλα και την υπέρβαση των εθνικών και άλλων διαφορών ανάμεσα στους λαούς της περιοχής αλλά και στην αναζήτηση της θέσης των Βαλκανίων μέσα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση.



01-9999ff

footer1