Τίτλοι ανά ημερομηνία

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Γ. ΣΟΥΡΛΑ ΣΤΟ Α΄ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

 

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΦΕΡΑΙΟΥ
ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

 

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ΤΟΥ ΡΗΓΑ

Ο Ρήγας υπέρμαχος της Παμβαλκανικής δημοκρατίας χωρίς διακρίσεις όχι μόνο δεν αποκρύπτει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις αλλά προβάλλει την χριστιανική πίστη ως πηγή δύναμης των απελευθερωτικών αγώνων και νόημα ζωής.

Τα στοιχεία της θρησκευτικότητος του Ρήγα είναι διάχυτα στα έργα του, τα ποιήματα και τα σύμβολα που χρησιμοποιεί. Ο Σταυρός σύμβολο πίστης είναι το ισχυρότερο εφόδιο για τον αγώνα και τη νίκη. Στη σημαία, το εθνικό σύμβολο (προμετωπίδα της Μεγάλης Χάρτας) τοποθετεί τρεις σταυρούς που συμβολίζουν την Ορθοδοξία.

Μέσα από το Θούριο εκφράζεται διάχυτα η χριστιανική πίστη του Ρήγα. Με το Θούριο καλεί στους πατριώτες να δώσουν όρκο στο σταυρό. «Ελάτε μ' έναν ζήλον σε τούτον τον καιρόν να κάμνομεν τον όρκον επάνω στον Σταυρόν». Τους καλεί να σηκώσουν ψηλά τον σταυρό και να πορευθούν με δύναμη εναντίον του εχθρού:
«Ψηλά στα μπαϊράκια σηκώστε τον σταυρόν και σαν αστροπελέκια χτυπάτε τον εχθρόν». Τους καλεί νε δώσουν όρκο στο θεό για τον μεγάλο αγώνα. «Και τότε με τα χέρια ψηλά στον ουρανό ας πούμ' απ' την καρδιά μας ετούτα στον Θεόν».
«Ω. βασιλεύ του κόσμου, ορκίζομαι σε Σε, στη γνώμη των τυράννων να μην ελθώ ποτέ».

Ο όρκος αποτελεί σημαντικό στοιχείο αλληλεγγύης και ανυποχώρητου αγώνα αλλά και δέσμευση όπως προκύπτει από τους στίχους «Κι' αν παραβώ τον όρκον ν' αστράψ' ο ουρανός και να με κατακάψη να γίνω σαν καπνός».

Στον «Πατριωτικό Ύμνο» ο Ρήγας ως κριτήριο καλού Ορθόδοξου χριστιανού θέτει τον πατριωτισμό, την απόφαση για αγώνα για τη σωτηρία του Γένους. «Όποιος λοιπόν είναι καλός κι' Ορθόδοξος χριστιανός με τ' άρματα στο χέρι ας δράμη σαν ξεφτέρι το Γένος του να σώση».

Είναι προφανές ότι ο πατριωτισμός και ο χριστιανισμός είναι αλληλένδετα για το Ρήγα. Η αγάπη στην πατρίδα και η πίστη στο Θεό, είναι οι αστείρευτες πηγές έμπνευσης και αγώνα για τη λευτεριά και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Ο Ρήγας λοιπόν έχει μελετήσει την αρχαία Ελληνική γραμματεία, διαθέτει βαθιά Ελληνική παιδεία και Χριστιανική πίστη και έχει συλλάβει το βαθύ νόημα των αρχών και αξιών του Αρχαίου Ελληνικού πνεύματος και του Χριστιανισμού. Οι αρχές τους Άνθρωπος, Ελευθερία, Δημοκρατία, Αξιοπρέπεια, Δίκαιο, Αγάπη, προστασία των αδυνάτων θα γίνουν οδηγός των σχεδίων και της δράσης του και ο στόχος του οράματός του.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ - Η ΠΑΜΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ο Ρήγας είχε γοητευθεί από τις μεγάλες καινοτομίες στην Ευρώπη, που οφείλονται στη σύγχρονη επιστήμη και παιδεία και στις φιλελεύθερες ιδέες, στα μηνύματα της Γαλλικής Επανάστασης «Παιδεία, Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα». Κλείνει όμως μέσα του και μια βαθιά παιδεία Ελληνική και Χριστιανική με τις αναλλοίωτε ς αρχές, Δημοκρατία - Άνθρωπος - Χρέος - Δίκαιο - Προστασία των αδυνάτων.

Γνωρίζει καλά ακόμη και τις άθλιες συνθήκες, τις ιδιαιτερότητες και τις αναγκαιότητες των ραγιάδων του Ελληνικού και του Βαλκανικού χώρου ευρύτερα, μέσα στον οποίο ζει και ο ίδιος. Σ' αυτές τις βάσεις στηριζόμενος εμπνέεται το μεγαλόπνοο Όραμά του.

ΤΟ ΟΡΑΜΑ του Ρήγα είναι η διαμαρτυρία προς το κατεστημένο πολιτικό σύστημα της τυραννίας, είναι η άρνηση της τυραννίας πάσης μορφής, είναι η αγάπη και η αγωνία για όλους τους καταπιεσμένους. Είναι η Παιδεία για το λαό, που θα τον οδηγήσει στην ελεύθερη σκέψη και βούληση. Είναι η Δικαιοσύνη, ο Νόμος, η Δημοκρατία με τις αναλλοίωτες βασικές αρχές της Ισότητας και της Ελευθερίας, στηριγμένες στο Αρχαίο Ελληνικό Ιδεώδες, αλλά και προσαρμοσμένες στις αναγκαιότητες της εποχής. Είναι η εναντίωση στην αλαζονεία της Ασίας, στην καταδυνάστευση του Οθωμανού Κυρίαρχου. Και σαν άλλος Μέγας Αλέξανδρος δεν περιορίζεται στον κυρίως Ελληνικό χώρο. Προχωρεί. Απευθύνεται σ' όλους τους υπόδουλους του Οθωμανικού κράτους.

Οραματίζεται τη συγκρότηση ενός κράτους πολυεθνικού και πολύ-πολιτισμικού. Μία Βαλκανική όπου με κατοχυρωμένη την ιδιότητα του πολίτη θα λειτουργεί εύρυθμα το δημοκρατικό πολίτευμα και θα αντιμετωπίζονται οι εθνικιστικές αντιπαραθέσεις. Οραματίζεται μια ΠΑΜΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ανεξίθρησκη, πέρα από σύνορα, που θα περιλαμβάνει σε ισότιμη ειρηνική συμβίωση και τους λαούς της Βαλκανικής, Βούλγαρους, Βλάχους, Αλβανούς, Σέρβους, με τις γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητές τους που θα έχει ελληνικό χαρακτήρα, αφού θα έχει ως βάση τις αρχές και τις αξίες της Αρχαίας Ελληνικής Δημοκρατίας, παραδεκτές από όλα τα φωτισμένα πνεύματα όλων των εποχών και μάλιστα από τη σύγχρονη Ευρώπη και βασικά παραδεκτές και από τους Βαλκανικούς λαούς.

Το όραμα αυτό είναι το καταστάλαγμα της πνευματικής, ηθικής και πολιτιστικής αναζήτησης του Ρήγα. Είναι η έκφραση της μεγαλοσύνης του, της πολύπλευρης προσωπικότητάς του, που είναι βαθιά ανθρώπινη.

ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ Η ΠΑΙΔΕΙΑ

Ο Ρήγας πιστεύει ότι για την πραγματοποίηση του οράματος πρέπει:
Να προηγηθεί η Παιδεία, η αποτίναξη δηλαδή του ζυγού της πνευματικής δουλείας και να ακολουθήσει η Επανάσταση, η αποτίναξη δηλαδή της πολιτικής δουλείας.

ΤΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ

Ο Ρήγας δεν περιορίζεται μόνο στην διαπαιδαγώγηση των υποδούλων, στην αφύπνιση και την εξέγερση. Αγωνιά και για την οργάνωση και την πολιτική πορεία του νέου μελλοντικού κράτους, αφού οι ραγιάδες δεν έχουν πολιτική ωριμότητα και συμπεριφορά δημοκρατική. Εκπονεί πολύτιμα νομοθετικά κείμενα. Επεξεργάζεται και διατυπώνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ίδρυσης και λειτουργίας του κράτους που θα ανέκυπτε μετά από την απελευθέρωση. Εμπνέεται από τα ιδεώδη της Γαλλικής Επανάστασης τα καθιστά οδηγό της Ελληνικής Εθνικής Αναγέννησης. Έτσι εκπονεί και τυπώνει το "Πολίτευμα".

Το πολίτευμα του Ρήγα διακρίνεται για τον πλατιά δημοκρατικό και κοινωνικό χαρακτήρα του. Διατρέχεται από το πνεύμα της κλασσικής αρχαιότητας, του Βυζαντινού Πολιτισμού και την Ευρωπαϊκής Παιδείας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι το Σύνταγμα περισσότερο από κάθε άλλο έργο επαναστατικό ανησύχησε την Αυστριακή κυβέρνηση και οδήγησε τον Αψβούργο αυτοκράτορα, που επόπτευε των Βαλκανικών λαών, να παραδώσει το Ρήγα και τους συντρόφους του στους Τούρκους και να τον στραγγαλίσουν.

ΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ

Ο Ρήγας γνωρίζει πολύ καλά τους κινδύνους που διατρέχει ένα δημοκρατικό πολίτευμα από τους υπονομευτές και τους καταχραστές της εξουσίας.

Γι' αυτό τόσο στο Σύνταγμά του όσο και στα Δίκαια του Ανθρώπου περιλαμβάνει διατάξεις που θωρακίζουν το Πολίτευμα. Καθιστά σαφές στους δυνάστες ότι η εξουσία δεν προσφέρεται για την προώθηση προσωπικών φιλοδοξιών και συμφερόντων σε βάρος του λαού. Απορρίπτει τους νόμους της τυραννίας, του αυταρχισμού και της ολιγαρχίας που θέλουν τον πολίτη στο περιθώριο. Δεν συμφωνεί με τους εκφραστές της Ρωμαϊκής ολιγαρχίας που υποστηρίζουν ότι επιβάλλεται η συμμόρφωση στους νόμους έστω και αν αυτοί είναι άδικοι και απάνθρωποι.

Πιστεύει ο Ρήγας όπως οι αρχαίοι ότι η Ελευθερία είναι εξουσία αυτοπραγίας. Δεν παραχωρείται δηλαδή στους ανεχόμενους την τυραννία, αλλά αποκτάται αυτοδυνάμως.

Κατά το Ρήγα «Τα φυσικά δίκαια είναι θεόδοτα».
Βασικές Αρχές: Η ελευθερία, η ισονομία, η κοινωνική δικαιοσύνη, η ισότητα χωρίς διακρίσεις και η αλληλεγγύη είναι οι βασικές αρχές των Δικαίων του ανθρώπου.
• Ελευθερία: Ο Ρήγας θέλει ανθρώπους ελέυθερους και όχι, σκλάβους. «Η δίκαια ελευθερία είναι η καλή» και «το ηθικόν σύνορο της ελευθερίας είναι τούτο το ρητόν: Μη κάμης εις τον άλλον εκείνο που δεν θέλεις να σε κάμουν».
• Κοινωνία χωρίς διακρίσεις: Θέλει μία πολιτεία χωρίς διακρίσεις, ανάλογα με την οικονομική και κοινωνική θέση «ήγουν δεν παιδεύεται (τιμωρείται) ο πλούσιος ολιγώτερον ο πτωχός περισσότερον δια το αυτό σφάλμα, αλλ' ίσα-ίσα» αναφέρει το άρθρο 3. Θέλει μία πολιτεία όπου όλοι οι πολίτες να μπορούν να έχουν πρόσβαση στα αξιώματα, στις τέχνες, στη γνώση «όλοι οι συμπολίται μπορούν να έμβουν εις αξίας και δημόσια οφφίκια» αναφέρεται το άρθρο 5 και στο άρθρο 17 προσθέτει «η φιλοπονία όλων των πολιτών ημπορεί να εκτείνεται εις όλας τας τέχνας και μαθήσεις».
• Κοινωνική αλληλεγγύη: Η έννοια της κοινωνικής δικαιοσύνης και της εθνικής συνοχής είναι πρωταρχικής σημασίας για το πολίτευμα του Ρήγα. Στο άρθρο 1 αναφέρει «ο σκοπός ...είναι δια να συμβοηθώνται και να ζώσιν ευτυχισμένοι και όχι να συντρώγονται ή να ρουφά το αίμα τους ένας». Ο Ρήγας αναγνωρίζει το δικαίωμα για εργασία, συνταξιοδότηση για ανικανότητα ή πολεμική αναπηρία. Το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει εισόδημα στους οικονομικά αδύνατους, στους φτωχούς και ανήμπορους να εργασθούν και με δικές τους δυνάμεις να επιβιώσουν. Στο άρθρο 21 αναφέρει μεταξύ άλλων: «Το κοινό χρεωστεί μίαν βοήθειαν εις τους δυστυχείς εγκατοίκους, τόσον εις το να τους προμηθεύση να έχουν τι να εργάζωνται όσον και να δώση τρόπον ζωής εις εκείνους όπου δεν ημπορούν πλέον να δουλεύσουν».
• Δικαίωμα στη μόρφωση: Η παιδεία αποτελεί προτεραιότητα. «Εκ των γραμμάτων γεννάται προκοπή με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα έθνη».
• Ισοτιμία: Με την κατάργηση κάθε διάκρισης που έχει σχέση με το φύλο, την καταγωγή, τη θρησκεία, τη γλώσσα, ο Ρήγας επιβάλλει την ισοτιμία, προσδίδει υπερεθνικό περιεχόμενο στο Πολίτευμά του. Γίνεται σύμβολο Ειρήνης και συνεργασίας των Βαλκανικών λαών.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ - ΠΑΜΒΑΛΚΑΝΙΚΗ

Όπως γίνεται φανερόν από τα άρθρα των Δικαίων του Ανθρώπου και του Συντάγματος ο Ρήγας έχει όραμα και στόχο την ίδρυση μιας Πολιτείας Ελληνικού χαρακτήρα, ως προς τις αρχές, και Παμβαλκανική ως προς τα εδαφικά όρια, τους πληθυσμούς, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τις εθνικότητες, όπου όλοι οι Βαλκάνιοι λαοί θα συμβιώσουν ισότιμα, ειρηνικά αδελφωμένοι με τη γλώσσα τους, τη θρησκεία, την πολιτισμική παράδοσή τους και θα διοικούνται με τις Αρχές της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Ο 21ος ΑΙΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΔΥΣΧΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Διακόσια χρόνια μετά το θάνατο του Ρήγα οι εξελίξεις στα Βαλκάνια τον δικαιώνουν και τον καθιστούν επίκαιρο.

Διαφαίνεται ότι το πολίτευμα του Ρήγα για μια Παμβαλκανική Δημοκρατία ήταν προϊόν συνεκτιμήσεως πολλών παραγόντων και παραμέτρων, εξόχου πολιτικής διορατικότητος. Ο Ρήγας γνώριζε την ιστορία των Βαλκανικών λαών και τις συνθήκες που επικρατούσαν, άλλωστε και ο ίδιος τις έζησε από την παιδική του ηλικία και σχεδόν σ' όλη του τη ζωή.

Η διορατικότητα του επέτρεψε να προβλέψει τις εξελίξεις μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό και τα προβλήματα που θα ανέκυπταν από την αφύπνιση των εθνοτήτων. Για το λόγο αυτό εκπόνησε ένα καταστατικό χάρτη διακυβέρνησης της Βαλκανικής για την κατοχύρωση της πολυπόθητης ελευθερίας και τη διασφάλιση της ειρηνικής και δημιουργικής συμβίωσης όλων των λαών της περιοχής.

Άλλωστε στην περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου τα κρατικά σχήματα ήταν πολυεθνικές αυτοκρατορίες που διαδέχονταν η μία την άλλη, η Ρωμαϊκή, η Βυζαντινή, η Οθωμανική. Το κράτος δεν συνέπιπτε με το Έθνος. Οι εθνικές συνειδήσεις που ασφαλώς και υπήρχαν, ήταν διάσπαρτες και δεν συνιστούσαν ξεχωριστά κράτη.

Ο Ρήγας προφανώς αυτή την κατάσταση ήθελε να αξιοποιήσει μέσα από ένα ελεύθερο δημοκρατικό πολίτευμα με σεβασμό στον άνθρωπο και στις πεποιθήσεις, πολιτιστικές, θρησκευτικές, εθνολογικές.

Είναι γεγονός ότι δεν κατέστη εκ των πραγμάτων δυνατή η εφαρμογή του Πολιτεύματος του Ρήγα και επομένως μπορεί να υποστηριχθεί ότι είχε μόνο θεωρητική σημασία ή ότι ήταν αποτέλεσμα έκφρασης ευσεβών πόθων.

Γεγονός όμως είναι -ιστορικά επιβεβαιωμένο- ότι η οργάνωση ξεχωριστών κρατών με τις καταγεγραμμένες διεκδικήσεις και συγκρούσεις οδήγησε τα Βαλκάνια στις γνωστές περιπέτειες και καταστάσεις που ταλανίζουν ακόμη την περιοχή

Το Όραμα του Ρήγα δικαιώνεται και από τις εξελίξεις στη Δυτική Ευρώπη. Εκείνοι που αμφισβητούν τη δυνατότητα διαβαλκανικής εργασίας δεν έχουν παρά να δουν τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Αποτελούν σήμερα την Κοινότητα 20 λαοί με διαφορετική ιστορία, γλώσσα, θρησκεία, παραδόσεις. Παρά τις διαφορές αυτές προχώρησαν στην πολιτική οικονομική - νομισματική ένωση. Ξεπέρασαν τις διαφορές τους και έφθασαν στο σημείο να τροποποιούν Συντάγματα και νόμους για να τα προσαρμόσουν στις επιταγές της Ε.Ε. Χώρες που πριν από 50 χρόνια συγκρούστηκαν και βάφτηκαν στο αίμα, σήμερα όχι μόνο συνεργάζονται αρμονικά, αλλά βρίσκονται ένα βήμα πριν από την σύσταση ομοσπονδίας. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι θα πρωταγωνιστούσαν στην υλοποίηση της Ιδέας της Ενωμένης Ευρώπης η Γερμανία του Αντενάουερ και η Γαλλία του Ντε Γκωλ.

Κάποτε η εθνική κυριαρχία αποτελούσε βασική αρχή, όταν προ του Β' παγκοσμίου πολέμου η συνεργασία ήταν διακρατική, ενώ σήμερα έχουμε υπερ-κρατική μορφή συνεργασίας και κρίσιμα τμήματα εθνικής σημασίας εκχωρούνται σε Κοινοτικά όργανα. Στα όργανα αυτά βέβαια μετέχουν εκπρόσωποι όλων των Κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαμόρφωση των αποφάσεων.

Γιατί επομένως δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει η Παμβαλκανική δημοκρατία του Ρήγα Βελεστινλή μετά την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και θεωρείται από ορισμένους ανεδαφική και ανεφάρμοστη; Γιατί ήταν περισσότερο ετερογενείς οι λαοί των Βαλκανίων από τους Άγγλους και Σκώτους, Ουαλλούς και Ιρλανδούς. Γιατί έπρεπε να χαθούν δύο αιώνες για να φθάσουμε στην πρόταση του Ρήγα; Γιατί επομένως δεν θα μπορούσε και η Νοτιανατολική Ευρώπη να προχωρήσει προς την κατεύθυνση αυτή ή γιατί τώρα δεν μπορεί να προχωρήσει;

Κι' όμως μπορούν να προχωρήσουν να γίνει πραγματικότητα το όραμα του Ρήγα για τη Διαβαλκανική συνεργασία.

Με τις εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας διαγράφονται νέες προοπτικές αλλά διαφαίνονται και πολλές δυσχέρειες. Νέες προοπτικές προκύπτουν μετά το τέλος του Ψυχρού πολέμου, την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων και το άνοιγμα των συνόρων στον υπόλοιπο κόσμο. Άνοιξε ένα παράθυρο μιας άλλης προοπτικής ενσωμάτωσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και γενικώς της ενεργούς συμμετοχής στις παγκόσμιες εξελίξεις που είναι ραγδαίες.

Οι δυσχέρειες είναι γνωστές από το παρελθόν πρόσφατο και απώτερο και από την κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Το ζήτημα των μειονοτήτων συνιστά το σοβαρότερο λόγο. Οι συνθήκες για τις μειονότητες που υπέγραψαν τα Βαλκανικά κράτη το 1919-1920 δεν έλυσαν ολοκληρωτικά το πρόβλημα, πράγμα που επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι αποτέλεσε σημείο τριβής και σοβαρών διαφωνιών στις βαλκανικές διασκέψεις 1930-1933. Οι δυσχέρειες οφείλονται στην αδυναμία των ηγετών ν' ανταποκριθούν στις προκλήσεις και τις απαιτήσεις των καιρών. Δυσχέρειες προκύπτουν και από τις παρεμβάσεις των ισχυρών δυνάμεων τόσο διπλωματικών, όσο και δυναμικών, παρεμβάσεις όπου βλέπουν στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους. Οι ανταγωνισμοί των μεγάλων δυνάμεων οφείλονται κυρίως στην πολύ ενδιαφέρουσα γεωπολιτική θέση της χερσονήσου του Αίμου.

Η πρώην Γιουγκοσλαβία αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση παρεμβάσεων διπλωματικών και επεμβάσεων των με άλλων δυνάμεων.

Οι συνθήκες έχουν πλέον ωριμάσει. Ήλθε η ώρα της δικαίωσης του πρωτοπόρου των Απελευθερωτικών Κινήσεων στα Βαλκάνια, του Ρήγα Βελεστινλή, του θιασώτη της ιδέας και δημιουργού της Βαλκανικής συνείδησης.

Η προσφορά και οι ιδέες του Ρήγα, αναγνωρίζονται όχι μόνο απ΄ όλες τις πολιτικές δυνάμεις της χώρας, αλλά και απ' όλους τους Βαλκάνιους όπως σαφώς προκύπτει από το συνέδριο που πραγματοποιήθηκε το 1998 στη Θεσσαλονίκη με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των χωρών.

Στη διακήρυξή τους αναφέρουν:
«Εμείς οι σύνεδροι (πολιτικοί, πανεπιστημιακοί, ιστορικοί και δημοσιογράφοι) του διαβαλκανικού συνεδρίου του διοργάνωσε το Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων στη Θεσσαλονίκη στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 1998 για τα 200 χρόνια από το θάνατο του οραματιστή της διαβαλκανικής συνεργασίας Ρήγα Βελεστινλή και πιστεύοντας ότι οι ιδέες του παραμένουν όσο ποτέ ζωντανές και επίκαιρες στις μέρες μας διακηρύσσουμε ότι τα φαινόμενα του σοβινισμού και του ρατσισμού που παρατηρούνται δυστυχώς και πάλι στην περιοχή μας δεν συνάδουν ούτε με τη νοοτροπία, ούτε με την ιστορία των βαλκανικών λαών και του Ρήγα».

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Από την ιστορική πορεία προκύπτει ότι οι ηγέτες των Βαλκανικών χωρών δεν μπόρεσαν να έρθουν στο ύψος των περιστάσεων, ν' ανταποκριθούν στα αιτήματα των λαών που αγωνίστηκαν όχι μόνο για απελευθέρωση αλλά και ειρηνική, δημιουργική συμβίωση. Παρατηρούνται εναλλαγές φάσεων, αντιπαραθέσεων και πολεμικών συγκρούσεων με φάσεις ειρηνικής συμβίωσης και συνεργασίας. Στείρες εθνικιστικές αντιλήψεις, εδαφικές διεκδικήσεις και επεκτατικές γενικότερα επιδιώξεις δεν επέτρεψαν την προώθηση της διαβαλκανικής συνεργασίας.

Οι χώρες της βαλκανικής πρέπει να δουν μπροστά. Επιβάλλεται να εξασφαλίσουν στο εσωτερικό τους πολιτική και οικονομική σταθερότητα προϋποθέσεις απαραίτητες για την ανάπτυξή τους αλλά και την προώθηση κάθε πολιτικής σε περιφερειακό και Ευρωπαϊκό επίπεδο όπως είναι η ένταξή τους στην Ε.Ε. Ο εθνικός αυτός στόχος μπορεί να προωθήσει σχέδια και προσπάθειες σ' όλα τα επίπεδα και τους τομείς για την πολιτική και οικονομική σταθερότητα. Σήμερα οι χώρες της βαλκανικής επιβάλλεται να πάρουν την μεγάλη απόφαση. Ν' ακολουθήσουν το δρόμο της συνεννόησης, της συναίνεσης, της συνεργασίας, της ειρηνικής συνύπαρξης που χάραξε ο Ρήγας βάσει βεβαίως των σημερινών δεδομένων και απαιτήσεων.

Πρέπει να θέσουν τέρμα στα διαλυτικά φαινόμενα, στις μισαλλοδοξίες και την κατεδάφιση των ιστορικών, πολιτικών επιτευγμάτων τους. Οι εθνικές μειονότητες από βραχίονες εκμετάλλευσης ορισμένων δυνάμεων μπορούν να μετατραπούν σε παραγωγικές δυνάμεις, σε γέφυρες φιλίας μεταξύ των λαών όχι μόνο στη Βαλκανική, αλλά και ευρύτερα. Επιβάλλεται να απορρίψουν τη σκέψη για την αναζήτηση προστάτιδων δυνάμεων, δηλαδή όλων εκείνων που μέχρι σήμερα προκειμένου να εξασφαλίσουν τη δική τους επικυριαρχία και να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα καλλιεργούν τις διαφωνίες, ενισχύουν τις διαφορές μεταξύ των κρατών, μειονοτήτων και εθνικιστικών ομάδων καταστάσεις που οδήγησαν και οδηγούν στον αλληλοσπαραγμό και την οπισθοδρόμηση.

Πρέπει να αντισταθούν στα ξένα συμφέροντα και στις δυνάμεις εκείνες που μπορεί να φαίνεται ότι έχουν αγαθές προθέσεις αλλά στο βάθος επιδιώκουν να πετύχουν την κυριαρχία τους και να επιτείνουν τις διαφορές και τις εντάσεις.

Η διαβαλκανική συνεργασία μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την αποδοχή συγκεκριμένων δεσμεύσεων, αρχών και ενεργειών:
• Μέσα από μία πολιτική σεβασμού των διεθνών συνθηκών και αρχών προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των προβλέψεων της ΔΑΣΕ (νυν ΟΑΣΕ).
• Με την τήρηση του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, της Χάρτας των Παρισίων και την εφαρμογή της τελικής πράξης του Ελσίνκι.
• Για το απαραβίαστο των συνόρων: Να κάνουν πράξη την διακήρυξη ότι τα σύνορα όλων των ευρωπαϊκών κρατών είναι απαραβίαστα
• Για την εδαφική ακεραιότητα: Να σεβαστούν την εδαφική ακεραιότητα με ειρηνικά μέσα βάση του Διεθνούς Δικαίου.
• Για τον ειρηνικό διακανονισμό διαφορών: 0ι διαφορές να επιλύονται με με ειρηνικά μέσα βάση του Διεθνούς Δικαίου.
• Για τη μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις: Να μην αναμειγνύονται τα κράτη στις εσωτερικές υποθέσεις ή εξωτερικές που ανήκουν στη δικαιοδοσία ενός κράτους. Να μην επεμβαίνουν με τις Ένοπλες Δυνάμεις ή να απειλούν με επεμβάσεις.

Ο 21ος αιώνας πρέπει να 'ναι ο αιώνας υλοποίησης των οραμάτων του Ρήγα για τα Βαλκάνια, κι όλα δείχνουν ότι θα είναι. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και το Συνέδριό μας που σήμερα ήρθαμε εδώ στη γενέτειρα του Ρήγα να τον τιμήσουμε και να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας για τις ιδέες του και την προσφορά του.

 



01-9999ff

footer1